teknoloji

UEFI Nedir, Ne İşe Yarar, Nasıl Kullanılır?

Uzun yıllardır bilgisayarlarımızda kullandığımız BIOS arayüzleri son dhaneirlerde esaslı değişikliklere uğradı. UEFI olarak kısaltılan yeni bir denetim arayüzü, çağdaş anakartlarda kullanılmaya başlandı.

Her ne kadar BIOS ve UEFI birbirinden farklı teknolojiler olsa da UEFI, hem BIOS’un vazifelerini ve daha fazlasını yaparak bu eski sistemin tarafını alması için geliştirildi. UEFI nedir, ne işe yarar ve nasıl kullanılır, gelin daima birlikte Windows 10 üzerinde öğrenelim.

UEFI Nedir?

Uzun yıllardır bilgisayarlarımızda kullandığımız BIOS, tahminen de bilgisayar dünyasında günümüze kadar en az değişen özellik. Anakartta konum alan 16 bitlik düşük bir işletim sistemi olan BIOS’ta başlatma seçenekleri ve birtakım donanım aygıtlarının denetimi üzere epey olağan süreçler yapılabiliyordu. Lakin son yıllarda ortaya çıkan Birleşik Genişletilebilir Eser Yazılımı Arayüzü (UEFI), eski nesil BIOS ekranlarının konumunu almaya başladı.

Anakart üzerinde bulunan OnBoard Flash bellek içerisinde taraf alan, aşina olduğumuz klasik 16 bitlik BIOS ekranına nazaran daha göze hitap eden ve daha kolay bir arayüze sahip olan UEFI’de BIOS’ta yapabildiğiniz süreçleri daha kolay bir formda halledebiliyor ve velhane yalnızca mavi ekran ve metinlerden oluşan klasik BIOS ekranın bilakis grafikler ve görsellerle desteklenmiş UEFI arayüzünü mouse ile denetim edebiliyorsunuz.

UEFI ne işe yarar?

Kendi başına bir işletim sistemi olarak düşünebileceğimiz UEFI üzerinden kullanıcılar; işlemci sıcaklıklarını, fan suratlarını, sistemde bulunan depolama yerlerini, dâhili ekran kartı ayarlarını ve işlemci ayarlarını denetim edip düzenleyebiliyor. Başkaca çağdaş anakartların UEFI ekranlarından “overclock” süreçleri dâhi yapılabiliyor.

Sistemde bulunan tüm depolama yerlerine erişilebildiği UEFI’de, bilgisayarın başlatma öncelikleri ayarlanabiliyor ve tüm listelenen disklere daha hanevel BIOS’ta olduğu üzere 2 TB sınırlaması olmadan tek kesim hâlinde de erişebiliyor.

Pekala 2 TB sınırlaması nedir? Windows'ta kullanılan NTFS belge sistemi sayesinde eski BIOS ekranlarında, sistemde bulunan disklerin sırf 2 TB sahaya kadar olanı listelenebiliyordu. Bu yüzden şayet 2 TB üzeri bir diskiniz varsa bunu düzgün olarak yapılandıramıyordunuz. Ancak UEFI ile birlikte gelen GUID Bölümleme Tablosu (GPT) ile birlikte UEFI kullanıcılara, 2 TB'tan büyük disk kısımları oluşturmasına müsaade veriyor.

Başkaca bunların yanı sıra kullanıcılar, anakartlarında bulunan 64 bit mimarisi kullanan RAM’lerinin frekans suratlarını tekrar UEFI üzerinden arttırabiliyor. Örnek verecek olursak; şayet anakartınıza 3200 Mhz suratında bir RAM takmışsanız bu RAM, siz UEFI ekranında düzenleme yapmadıkça 3200 MHz tarafına daha düşük bir temel frekans suratında çalışacaktır. Basitçe UEFI arayüzüne ulaşarak birkaç tıklamayla RAM suratınızı belirtilen 3200 MHz bandına çekmeniz mümkün.

Windows 10’da UEFI ekranına nasıl girilir?

  • Adım #1: Başlat menüsünden “Ayarlar” pratiğini açın.
  • Adım #2: Ayarlar menüsünden “Güncelleştirme ve Güvenlik” menüsüne girin.
  • Adım #3: Sol barda bulunan “Kurtarma” menüsüne girin.
  • Adım #4: “Şimdi Tekrar Başlat” butonuna tıklayın.
  • Adım #5:“Sorun Gider” seçeneğine girin.
  • Adım #6: “Gelişmiş Seçenekler” kısmına giriş yapın.
  • Adım #7: “UEFI Donanım Yazılımı” seçeneğine tıklayın.
  • Adım #8: “Yeniden Başlat” seçeneğine tıklayın ve süreç tamam.

Adım#1: Başlat menüsünden “Ayarlar” tatbikini açın.

Başlat menüsüne tıkladığımızda açma/kapatma düğmesinin çabucak üzerinde bulunan ayarlar simgesine tıklayarak Ayarlar menüsüne erişebilirsiniz.

Adım#2: Ayarlar menüsünden “Güncelleştirme ve Güvenlik” menüsüne girin.

Ayarlar pratiğine girdikten sonra önünüze çıkan listeden “Güncelleştirme ve Güvenlik” menüsüne giriş yapın.

Adım#3: Sol barda bulunan “Kurtarma” menüsüne girin.

“Güncelleştirme ve Güvenlik” menüsünün sol kısmında listelenen özellik seçeneklerinden “Kurtarma” kısmına giriş yapıyoruz.

Adım#4: “Şimdi Tekrar Başlat” butonuna tıklayın.

Kurtarma menüsünde önümüze çıkan “Gelişmiş Başlangıç” ibaresinin altında bulunan “Şimdi Yine Başlat” butonuna tıklıyoruz. Bu aşamada bilgisayar kendini tekrar başlatacak ve bizlere kimi seçenekler sunacak.

Adım#5: “Sorun Gider” seçeneğine girin.

Bilgisayarımız kendini yine başlattıktan sonra direkt olarak açılmak tarafına bize birtakım seçenekler sunacak. Bu ekranda “Sorun Gider” (Troubleshoot) seçeneğine tıklıyoruz.

Adım#6: “Gelişmiş Seçenekler” kısmına giriş yapın.

Sorun Sarfiyat kısmına tıkladıktan sonra tekrar bize iki seçenek sunulacak. Burada “Gelişmiş Seçenekler” (Advenced Options) kısmına giriş yapıyoruz.

Adım#7: “UEFI Donanım Yazılımı” seçeneğine tıklayın.

“Gelişmiş Seçenekler” kısmında Windows bize birçok farklı seçenek sunacak. Bu menüde “UEFI Donanım Yazılımı” (UEFI Firmware Settings) kısmına tıklıyoruz.

Adım#8: “Yeniden Başlat” seçeneğine tıklayın ve süreç tamam.

Son olarak UEFI Donanım Yazılımı kısmına girdikten sonra Windows tekrar yine başlatma isteyecek. Yine Başlat seçeneğine tıkladıktan sonra artık Windows kendini direkt olarak UEFI ekranında başlatacak.

UEFI nasıl kullanılır?

Bir hanevelki başlıkta verdiğimiz adımları takip edip UEFI ekranına geldikten sonra UEFI tasarrufu, hangi ayarları yapmak istediğinize nazaran değişebilir. Her markanın anakartının farklı bir UEFI arayüzü kullandığını da belirtmekte yarar var. Bu nedenle yapmak istediğiniz süreçleri kesin olarak belirledikten sonra, anakartınızın resmi sitesindeki makul anakart modeli ve UEFI arayüzü için kişisel olarak hazırlanmış yönergeleri takip etmek en sağlıklı seçenek olacaktır.

MSI, ASUS ve ASRock üzere anakart üreticilerinin kendi resmi sitelerinde anakart modelleri için UEFI BIOS güncellemeleri, tasarruf detayları ve lisan paketleri bulunuyor. MSI’ın A320M-A PRO anakartı modelinden örnek verecek olursak, bu anakarta yahut farklı bir MSI anakarta sahipseniz basitçe MSI’ın resmi sitesinde anakart modelinizi bulup lisan paketlerini indirebilir ve UEFI arayüzünü Türkçe bir biçimde rahatlıkla kullanabilirsiniz.

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir Cevap Yazın

İlgili Makaleler

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı