TAHLİL: Ortadoğu Biden'a hazırlanıyor

TAHLİL: Ortadoğu Biden'a hazırlanıyor

ABD seçimlerini Demokrat aday Joe Biden’ın kazanmasıyla, Ortadoğu ülkeleri de, 20 Ocak’ta görhanee başlayacak yeni Amerikan idaresine hazırlık için konum almaya başladı.

Yeni pozisyonlanmalar ana sınırlarıyla iki husus üzerinden şekilleniyor;

İran’ın nükleer programı ve Kaşıkçı cinayeti.

● En besbelli örnek Suudi Arabistan;

Trump devrinde Kaşıkçı cinayetindeki rolü bile görmezden gelinen Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Veliaht Prens Muhammed Bin Salman, sadece İran’la ilgilerini geliştirdi diye – ardına Birleşik Arap Emirliklerini de (BAE) alarak- Katar’a ambargo uygulamaya başlamıştı. Trump idaresi İran’a sertleştikçe, Katar’a yönelik Suudi-BAE ambargosu da genişliyordu.

Lakin Biden’ın, İran’la Obama periyodundan sonra kesilen nükleer görüşmeleri tekrar başlatacağı hesaplanırken, Suudiler de “Arap cephesini” tahkime yönlendi bile;

Suudi Arabistan bugünlerde yalnızca İran’la âlâ bağlantı kurdu diye dışladığı Arap kardeşi Katar’la masaya oturmaya hazırlanıyor.

Suudi-Katar pazarlıklarındaki arabulucu olan Kuveyt’in mekik diplomasisi sayesinde Suudi Arabistan 2017 yılında ambargo koyduğu Katar’a çektiği 13 unsurluk ültimatomdan –ki bu ültimatomun içinde Katar merkezli El Cezire telhaneizyonunun kapatılması, Türkiye’nin Katar’da kurduğu askeri üssün lağvedilmesi, İran-Katar bağının kesilmesi de bulunuyordu- vazgeçmiş izlenimi veriyor. Şimdilerde “barışmak için” Katar’ın kuralları olduğu, eski düzgün günlere dönmeden evvel itimat arttırıcı tedbirlere başvurmak istediği konuşuluyor.

● İsrail ise Trump devrinde kolay kolay elde ettiği İran’a yaptırım siyasetinin, Biden periyodunda yumuşamasını engellemek için farklı metotlarla meşgul görünüyor;

İran nükleer programının “babası” pozisyonundaki nükleer fizikçi Muhsin Fahrizade’nin öldürülmesinin kimin işin olduğu resmen belirlenemedi. Lakin Tahran idaresi suikastten İsrail ve ABD’yi sorumlu tuttuğunu açıkladı. Haklı bir kuşku; zira İsrail Başbakanı Netenyahu 2018 yılında İran nükleer programına ait yaptığı açıklamalarda, Fahrizade’nin programdaki aktifliğinin altını çizip, “bu ismi unutmayın” iletisi vermişti.

Fahrizade’nin öldürülmesi İran açısından Kasım Süleymani’ye yönelik suikastten bile daha büyük travma; Zira Süleymani ülke dışında, Irak’ta suikaste uğrarken, Fahrizade Tahran’ın ortasında düzenlenen bir operasyonla öldürüldü. Suikast, yalnızca İran’ın silah endüstrisinin en kıymetli ismini kaybetmesine yol açmadı; tıpkı vakitte Tahran idaresinin istihbarat açısından zafiyetini de ortaya koydu.

İsrail’in beklentisi muhakkak ki İran’ın “intikam” peşine düşmesi. İntikam ne kadar vurucu gelirse, 20 Ocak’ta görhanee başlayacak Biden idaresinin elini İran’la masaya oturmak konusunda o kadar bağlayacak.

● İsrail ve Suudi Arabistan’ın tehdit önceliğine İran’ı koymasına karşılık, BAE ise Türkiye üzerine oynamaya dhaneam ediyor.

BAE ile Yunanistan ortasında geçen hafta kritik bir muahede imzalandı.

“Stratejik ortaklık” muahedesinin ortak savunmaya ait hususu bilhassa dikkat cazibeli; Muahede, iki ülkeden birinin toprak bütünlüğüne tehdit anında başkasının yardıma koşmasını öngörüyor. BAE’nin Libya ve Suriye’de, Yunanistan’ın ise Doğu Akdeniz ve Ege’de bugünlerde en büyük tansiyonu yaşadıkları ülkenin Türkiye olması, bu maddeyi çok daha manalı kılıyor.

BAE’nin hazırlıkları bu kadar da değil; Biden’ın çhanere ve iklim değişiklikleri konusundaki hassasiyetini gören Abu Dabi idaresi, tarihinde bir unsur imza atarak “İklim Değişikliği Özel Temsilcisi” bile atadı.

● Türkiye’de de dış siyasetini Biden idaresine ayarlamaya çalışan ülkeler kervanına katılanlardan;

AK Parti hükümeti Kaşıkçı cinayeti sonrasında Suudi Arabistan’la gerilen bağları, Biden’ın seçilmesiyle bilakis çhaneirmek için harekete geçti;

G-20 doruğu öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suudi Hükümdarı Selman’ı araması birinci adımdı. Suudilerden cevap Dışişleri Bakanı Faysal Bin Ferhan El Suud’un Reuters’a yaptığı “Türkiye ile kusursuz bağlara sahibiz” açıklaması ile geldi. Bunun çabucak gerisinden da iki ülke Dışişleri Bakanları Nijer’de görüştü.

Suudilerle geçen hafta yaşanan bu yakınlaşma, şimdi iktisada yansımış değil. Suudi Arabistan’ın Türk mallarına yönelik boykotu sürüyor. Lakin yeni atılacak adımlarla, bu boykotun kaldırılmasının da önü açılabilir.

Türkiye, Biden devrine hazırlığa Suudilerle krizi bitirerek, “en kolay alandan” başlamış görünüyor. Bölge ülkeleri Mısır ve BAE ile yakınlaşma ise daha kuvvetli;

Böylesine bir “açılım”, Mısır’da Sisi idaresini tanımayı, Libya ve Suriye’de siyaset değişikliklerini de gerektiriyor.

Bir yandan pandemiyle, bir yandan ekonomik krizle boğuşan AK Parti’nin dış siyaset açılımlarının, içerdeki “hukuk ve demokrasi reformu” söylemi üzere kadük kalıp kalmayacağını ise vakit gösterecek….

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bayanlarla Sohbet sohbet Direkt İndir antalya web tasarım meyve fidanı satın al masöz istanbul büyük beden eşofman takımı Elektronik Sigara El Dezenfektanı gabile canlı casino meritroyalbet bursa escort youwin giriş betgaranti kartal escort Kurtköy Escort