ekonomi

Madencilerden ‘yeni kanun’ daveti

ERKAN ÇAKAN

Türkiye maden dalı üretim ve ihracatta kan kaybediyor. Yılın birinci yarısında yüzde 13 daralma yaşayan dal, globalde tekrar atağa geçmek için, salgın nedeniyle ötelenen yeni Maden Maddesi’nin bir an hanevel çıkması için hükümete davette bulunuyor.

Bilindiği üzere yeni Maden Yasası uzun müddettir dalın gündemindeki en kıymetli mhanezulardan biri. Aslında ilgili yasanın geçen mart ayında çıkarılması planlanıyordu. Lakin salgın nedeniyle süreç uzadı. Yeni bir tarih de verilmedi. Madencilerin en değerli beklentisi, yeni Maden Maddesi’nin bölümün talepleri de dikkate alınarak bir an hanevel çıkarılması. Yeni yasanın bölüm için elzem olduğunu vurgulayan kesim temsilcileri, bu sayede küresel pazarda rekabet güçlerini geri kazanabileceklerini ve ihracatta süratli yükselişe geçebileceklerini savunuyor.

İhracat 1.85 milyar dolara geriledi

Salgın nedeniyle maden kesiminde mart-nisan-mayıs ayında yaşanan daralma haziran ayıyla birlikte gerilemeye başladı. Bu yılın birinci beş aylık periyodunda maden bölümünde geçen yılın birebir dhanerine oranla ölçü bazında yüzde 10.6 düşüşle 9. 97 milyon ton, bedel bazında yüzde 15’lik düşüşle 1.53 milyar dolar ihracat gerçekleşti. Doğal taş dalında ise ölçü bazında yüzde 26’lık düşüşle 2.1 milyon ton, bedel bazında ise yüzde 20 düşüşle 595 milyon dolar ihracat yapıldı. Haziran ayında madencilerin yurt dışı satışlarında daralma sürat kesse de 2020’nin birinci yarısında kesim yüzde 13 daralma yaşadı. 2019’un birinci yarısında 2.1 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirilirken bu rakam 2020’nin birebir periyodunda 1.85 milyar dolarda kaldı.

Sanal ticaret heyeti programları hızlandı

Madenciler, Güney Kore, Güney Amerika, Avustralya, Hindistan, Çin üzere pazarlara yönelik ihracatını artırmayı hedefliyor. Kesim olarak tedarik zincirinde yaşanan kırılma ve değişimi kendi lehlerine çhaneirmek için dijital kanalları faal bir biçimde kullandıklarını da söyleyen TİM Maden Bölüm Heyeti Lideri ve İstanbul Maden İhracatçıları Birliği Idare Heyeti Lideri Aydın Dinçer, pandemi öncesi ülke ziyaretleri halinde gerçekleştirdikleri ticaret heyetlerini sanal ortama taşıdıklarını söyledi.

Dünyada ekonomik olarak gelişmiş ülkelerde GSMH’da madenciliğin hissesi çok yüksek olduğunu belirten Aydın Dinçer, Türkiye’de bu rakamnın yüzde 1’in altında olduğunu vurguladı. Bu oranın yükseltilmesinin ülke gelişimine büyük katkı sunacağını söz eden Dinçer, “Madenciliğe yatırım, ruhsat garantisi ile artacak. Dala finansman dayanağı sağlanmalı ve uygun, uzun vadeli yatırımı kapsamalı. Madenlerin aranması, keşfedilmesi ve üretimi için gerekli bürokratik müsaadelerin süratli ve vaktinde verilmesi dünya madencilik bölümünde ön sıralara yükselmemizi sağlayacak” dedi.

Ortak taslak metin açıklandı

Geçtiğimiz hafta İzmir’de bir ortaya gelen madenciler ortak bir taslak hazırlayarak, kanun için teklifte bulundular. Ege Maden İhracatçıları Birliği Lideri Mhanelüt Kaya, hazırlanacak yeni Maden Kanunu çalışmalarında tüm bölüm STK’ları olarak imza altına aldıkları metinle ilgili şu bilgileri verdi: “Yeraltı kaynaklarımızın korunarak ruhsat garantisinin sağlanması, Kanunun hedefleri ortasında yer almalı, Madencilik kesiminden elde edilen dhanelet gelirinin artırılması için, daldan alınan vergi ve dhanelet hakkının artırılması yerine, yatırım ve üretimi artıracak, istihdamı artıracak düzenlemeler olmalı. Memleketler arası uygulamalarda olduğu üzere ulusal maden kaynak rezerv raporlama sisteminin, yatırımcının muhtaçlığına bağlı olarak borsada süreçleri, banka kredisi üzere gibisi durumlarda işletilmesini sağlayarak mecburilik olmaktan çıkarılmalı, dünya ülkelerindeki üzere gönüllülük temelinde olmalı, Ruhsat düzenlendikten sonra, öbür kurum ve kuruluşlar tarafından getirilecek mümkün kısıtlamalar karşısında, Maden Kanunu’nda, ruhsat hukukunu koruyan ve muhtemel dış tesirlere karşı ruhsat garantisini kesin olarak sağlayan düzenlemeler yapılmalı. Ruhsat ve müsaade süreçleri öngörülebilir müddette sonuçlandırılmalı, süreç şeffaf olmalı.”

Burdur’daki 5 Çinli madenciden 4’ü işi bıraktı

Çinli madenciler, Türk firmalarla rekabet edemeyince Burdur ve Batı Akdeniz bölgesinde faaliyette bulundukları mermer ocağı işletmeciliğini terk ettiler. Burdur Mermer ve Madenciler Yardımlaşma Dayanışma Derneği Lideri Hakkı Arslan, kente 5 yıl hanevel mermer ocağı işletmek üzere gelen Çinli firmanın başarılı olamayıp işletmeleri bırakıp gittiklerini söyledi. Arslan, “Bölgemizde mermer ocağı işleten Çin sermayeli firmalar işletmecilikte başarılı olamadı” diyerek, “Çin sermayeli 5 firmadan 4>ü bölgedeki çalışmalarını bırakıp gittiler. Mermer ve doğaltaş işletmeciliğinde biz daha düzgününü yapıyoruz. Son 5 yılda pek çok sefer Maden Yasası değişti. Bu değişime Çinli firmalar ayak uyduramadı. Çinli firmaların Türkiye’de son 10 yılda mermer işletmeciliğindeki muvaffakiyet oranı yüzde 10 civarında” tezinde bulundu.
(FİKRİ CİNOKUR)

TMMOB’dan taslak kanuna reaksiyon

Bölümünün görüşüne sunulan yeni Maden Yasası, TMMOB Maden Mühendisleri Odası’nın da gündeminde. Geçtiğimiz günlerde bir ortaya gelen TMMOB üyeleri, yasa taslağını kıymetlendirerek, taslağın Türkiye madencilik kesimi için somut düzgünleştirme öngörmediğini ve memleketler arası büyük madencilik şirketlerinin tesiri altında hazırlandığını ileri sürdü. Taslakta, ulusal madencilik siyasetinin ve kamu çıkarlarının yer almadığını, küçük ve orta ölçekli madenciliğin görmezden gelindiği tez edildi.

Kesimin yeni Maden Yasası’na yönelik 5 kıymetli beklentisi

1- Maden ruhsat bedeli ve dhanelet hakkının makul düzeylere düşürülmesi

2- İşletilmeyen ruhsatlardan dhanelet hakkı alınmaması.

3- 3213 rakamlı Maden Kanunu ile getirilen idari uygulamalardan kaynaklı maddi cezalar çok ağır olup yeni kanun çalışmalarında bu cezaların da makul düzeylere çekilmesi ve düzenlemenin ceza değil ikaz öncelikli olması.

4- Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün tüm süreçlerde “22/A-Vergi borcu yoktur” yazısı istemesinden kaynaklanan uzun süreç müddetlerinin sorun olmaktan çıkması için, bu yazının istenmemesi.

5- Orman müsaade süreçlerinin hızlandırılması ve arazi kullanım bedellerini makul düzeylere çekecek düzenleme yapılması.

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir Cevap Yazın

İlgili Makaleler

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı