ekonomi

Esnaf ‘dhaneren satılık’

YENER KARADENİZ

Koronavirüs salgını nedeniyle satışlarda tarihi düşüşler yaşayan işyerlerinde kapanmalar başladı. İstiklal Caddesi, Kadıköy üzere en işlek caddelerde yıllardır hizmet veren hazır giysi markaları bürolarını kapatırken, esnaf ve sanatkâr tarafında ise dhaneir ilanları süratli artışa geçti. Kapanmalar sahibinden.com datalarına de yansıdı. Temmuz ayına ilişkin birinci 15 gününde satılık işyeri ilanı bir hanevelki yılın tıpkı dhanerinde nazaran yüzde 51 arttı. Laf konusu artış orantısı haziran ayında ise yüzde 77 olarak gerçekleşmişti. TESK olgularına nazaran haziran ayında 7 bin 222 esnaf kepenk kapattı. Öte yandan yeni iş tarafı müracaatları da süratli düşüşe geçti. Kol temsilcileri, tedbir alınmadığı takdirde işyeri kapanma orantılarının çok daha yüksek shaneiyelere çıkabileceği ikazında bulunuyor

“Yeni istihdam yaratılamıyor”

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Umum Lideri Bendhanei Palandöken, pandemi sonrası mekanların çok boş kaldığını, esnafın iş yapamadığını ve bunun ekonomik sonuçlarının da görülmeye başlandığını söyledi. Yatırım ortamının de yeni müteşebbisler için mütenasip olmadığına dikkat çeken Palandöken, “Müteşebbis rakamsının artması için yeni bir esnaf paketinin hazırlanması gerekiyor. Gelişmiş memleketlerde esnaftan 5 yıl vergi alınmıyor. Bizim koşullarımız o kadar geniş değil fakat en azından 3 yıl vergi alınmasa, stopaj üzere destekler verilse yatırım ortamı daha cazip hale gelebilir” dedi. Koronavirüs salgını nedeni ile yeni istihdamın da yaratılamadığına dikkat çeken Palandöken, “Kamuda iş yok, birçok genç meskende oturuyor. Hususî kesim de emekçi alma taraftarı değil” dedi.

“Kapanmalar yüzde 20 artabilir”

Palandöken’e nazaran tüm dünyayı tesiri altına alan pandemi, en çok alt gelir kümesini ve esnafı vurdu. Palandöken, “Sektörler iş yapamaz hale geldi. 65 yaş kısıtlaması nedeni ile bu yaş kümesindeki esnaf zarara girdi. Büyük hacimli dükkanların hepsi boş. En işlek caddelerin üzerlerindeki işyerlerinde bile müşteri kaybı var. Parti bölümü, barlar, içkili mahaller açılamadı. En yüksek kiralar onlardaydı. Düne kadar ana arterlerde hava parası ile dükkan alınırken artık kiralar düşmesine karşın iş tarafı açmaya hhaneesli insan kalmadı. Destek gelmezse ve ortam bu formda dhaneam ederse kapanan işyeri rakamsı yüzde 20 artar” diye konuştu.

En yüksek haziran kapanışı!

TESK olgularına nazaran, Türkiye’de bu yılın birinci 6 ayı itibarıyla 3 bin 4 esnaf odasına kayıtlı 1 milyon 906 bin esnaf ve 2 milyon 58 bin adet işyeri bulunuyor. Tekrar bu yılın birinci 6 ayında kapanan işyeri rakamsı 35 bin 965 olarak gerçekleşti. Kelam konusu rakam haziran ayında ise 7 bin 222 adet oldu. Bu rakam son 5 yılın en yüksek haziran ayı rakamları olarak kayıtlara geçti. DÜNYA’nın konuştuğu birçok esnaf en büyük badirelerinin kira ödemek konusunda olduğunu söylüyor. Kimi mülk sahiplerinin olağanlaşma sonrası kiralara fahiş artırımlar yaptığı lisana getiriliyor.

BMD: Mağaza kapatmalar hızlandı

Mağaza kapatma haziran ayında topyekûn açılış yapan Birleşmiş Markalar Derneği (BMD)’ye üye 400’den fazla markada da arttı. Kadıköy, İstiklal Caddesi üzere ana arterlerde yıllardır faaliyet gösteren büyük markalar bir bir mağazalarını kapatıyor. BMD tarafından mayıs ayında yapılan çalışmada bu durumu ortaya koydu. Derneğe üye markaların yüzde 71.7’si açılıştan sonra mağaza kapatmayı düşündüklerini lisana getirmişti. Tekrar bu markaların yüzde 19.7’si 2, yüzde 14.5’i 3, yüzde 15.8’i 4, yüzde 10.5’i 5 ve yüzde 38.2’si de daha fazla rakamda mağaza kapatacaklarını belirtmişti. BMD Yöneticisi Sinan Öncel, mağaza kapatmaların mayıs ayında başladığını, haziranda da dhaneam ettiğini söyledi. Temmuzda ise yüksek kiraların dhaneam etmesi nedeni ile kapanmaların hızlandığını anlatan Öncel, “Yangında birinci kurtarılacaklar diye bir laf vardır. Bizde tam aksisi. Markalar daralmada birinci, 2. ve üçüncü kapanacak mağazalar listesi hazırladı ve kapatmaya başladı” dedi.

AVM ve markalar poker oynuyor

Öncel, birinci kapanacak listesindeki mağazaların kapandığını ve artık 2. listeye geçildiğini söyledi. Kimi mağazalara büyük maliyetlerle dekorasyon yapıldığı için kapatmayı göze almanın sıkıntı olduğunu lisana getiren Öncel, “Kira 50 bin TL fakat içinde 700 bin TL’lik dekor var. Bunu mal sahibi de AVM de biliyor. AVM masraf yaptı, sökemez diyor ve o vakit da bu durum bir poker oyununa dönmeye başlıyor. Bu nedenle AVM indirim nispetini çok cüzi ölçüde tutuyor. Kira 50 bin TL ve 70 bin TL’lik ciro yaptık, sürdürülebilir değil, yılsonuna kadar ciro kirası yapalım diyoruz. Lakin profesyonel AVM başkanları oralı olmuyor. İş restleşmeye dönüyor. Maatteessüf bu durum kısır döngüye girmeye başladı” diye konuştu. Cadde mağazalarında da tıpkı durumun laf konusu olduğuna dikkat çeken Öncel, “AVM’lerdeki kapanışlar hızlanırsa bunun geri dönüşü çok uzun dhaneir alır. Zira kimse de yine mağaza açma iştahı yok. Kapanan mağazanın alanına kimse mağaza açmayacak. En az yılsonuna kadar ciro kirası uygulanmalı” dedi.

Yeme-içmede işletmelerin %50’si borçla dönüyor

Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Yöneticisi Ramazan Bingöl, pandeminin tesirlerinin yeme-içme kesiminde yeni yeni kendini göstermeye başladığını söyledi. Şu ana kadar işletmelerin destekler ile ayakta durduğunu lisana getiren Bingöl, “Esas külfet şu an başlıyor. . AVM’lerdeki yeme-içme yerlerinde kapanma orantısı yüzde 30-40 bandında olacak. Şimdiden kapanma haberlerini almaya başladık” diye konuştu. Bingöl, turist yüklü müşterisi olan işletmelerde de çok fazla kapanma olacağını vurguladı.

Dhaneirler turistik yerlerde ağırlaştı

Coldwell Banker Türkiye Dhanelet Yöneticisi Gökhan Taş, dhaneir süreçlerinin Bodrum Marmaris, Kuşadası üzere yabancı turist yüklü konumların caddelerindeki yeme içme, kuyumculuk kollarında kendini hissettirdiğini kaydetti. Taş, yeme içme kesiminde dhaneirlerin ise münhasıran bölgesinde yemek servisi yapan firmalar arasında ağırlaştığını söyledi.

Ruhsat karmaşası haksızlık yaratıyor

Kadıköy’de açılamayan mekanlardan biri olan Bina’nın yöneticilerinden Gül Güngör, dalda 1 Haziran itibarıyla açılan işletme nispetinin yüzde 75 civarında olduğunu söyledi. Bunun en değerli sebebi ruhsat karmaşası olduğunu söyleyen Güngör, “2001 öncesi alınan ruhsatlarda cafe-bar olarak nitelendirilen mekanlar açılamazken, daha sonra birebir kriterlerdeki işletmeler içkili kafeterya olarak ruhsatlandırıldı. İşte onlar şu an açıklar. Tıpkı isim, konsept ve çalışma koşullarında hizmet veren 2 işletmenin birisi açıkken oburu kapalı” dedi. Ruhsatın yarattığı farkın giderek sürdürülebilir olmayan bir noktaya gittiğini belirten Güngör, halihazırda açık olan işletmelerde ise ciroların pandemi öncesinin yüzde 20-30’una ama ulaştığını söyledi. Güngör, “Şimdilik kapatan işletme çok olmasa da iş tarafını dhaneir etmeye çalışan ya da bunu düşünen rakamsı her gün artıyor. Bu halde birkaç ay dhaneam ederse dalın yarısından fazlasının buna dayanacağını düşünmüyoruz” dedi.

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir Cevap Yazın

İlgili Makaleler

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı