sağlık

Diş gıcırdatma marazı ‘sinsice’ ilerliyor

Ağız, Diş ve Çene Cerrahı Dr. Selin Gaş, halk arasında ‘diş gıcırdatma’ olarak bilinen bruksizm rahatsızlığının neden kaynaklandığının hala tam olarak bilinemediğini söyledi. Gaş, bruksizmin birçok farklı tedavi prosedürü olduğuna dikkat çekerek, “Çoğu hasta farkında bile olmaz. Tanısını koymak da epeyce zordur. Tanıdan sonra, tedavi sistemlerinden biri yetmez, birkaçını uygulamak gerekebilir” dedi.

Beykent Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Talim Üyesi Dr. Selin Gaş, halk arasında ‘diş gıcırdatma’ ya da ‘diş sıkma’ olarak bilinen bruksizm rahatsızlığıyla ilgili açıklamalarda bulundu. Bruksizmin uyku sırasında görülen istemsiz, ritmik ve fonksiyon dışı diş sıkma ve gıcırdatma ile karakterize parafonksiyonel bir alışkanlık olduğunu anlatan Dr. Öğr. Üyesi Gaş tıpkı dhaneirde; bruksizmin, şiddetli baş boyun ağrısı, çene hareketlerinde kısıtlılık, çiğneme kaslarında ağrı ve spazm üzere sonuçlara sebep olabileceğini tabir etti.

TANI KOYMAK ÇOK GÜÇLÜKLE OLABİLİYOR

Dr. Gaş, bruksizmin kesin nedeninin tam olarak açıklanamadığını da belirterek, “Stres, oklüzal bozukluklar, alerji, uyku kalitesi vs. üzere etkenlerin kaynak olabileceği düşünülmektedir. Bruksizmin tanısını koymak bile epey zordur. Çok dikkatli olmak ve tedavisinde öncelikle sebep olan etkeni ortadan kaldırmak gereklidir. Bruksizme sebep olabilecek birçok faktör olabileceğinden ötürü tek bir tedavi seçeneği, bruksizmi tedavi etmede ehliyetli olmayabilir. Bu nedenle; tesirli tedaviyi seçebilmek için sebep olan etkenleri belirlemek gereklidir” dedi.

ÇOCUKLARDA VE GENÇLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜYOR

Bruksizmin mümkün nedenleri hakkında haber veren Dr. Gaş, “Klinik açıdan; diş aşınmalarının gözlemlenmesi bruksizmin tanısında kullanılabilir. Bununla bir arada, diş aşınmalarının oral alışkanlıklar, yeme sıklığı ve alışkanlığı ve reflü üzere faktörlere de bağlı olabileceği sorgulanmalıdır. Bruksizmin görülme sıklığında farklı topluluklarda yüzde 4’ten yüzde 96’lara kadar varan değişiklikler gösterdiği saptanmıştır. Tekrar yapılan çalışmalar, gençlerde ve çocuklarda yetişkinlere orantıyla daha sık görüldüğünü kanıtlamıştır. Bruksizmin son vakitlerde etiyolojisi ile ilgili yapılan çalışmalarda, hudut sisteminin uyku sırasında çene aktivitesini etkilediği yahut başlattığı bildirilmiştir. Uyku ile ilgili mekanizmalar bu sistemlerden etkilenerek ritmik çiğneme kas aktivitesine ve uyku sırasında diş gıcırdatmaya sebep olur. Genetik faktörlerin de etiyolojide tesirli olduğuna dair görüşler bulunmaktadır. 4 bin ikiz üzerinde yapılan bir çalışmada kalıtımın bruksizmin üzerindeki tesirinin yüzde 39’dan yüzde 64’e varan değişiklikte olabileceği gösterilmiştir” tabirlerini kullandı.

Gaş, laflarına şöyle dhaneam etti;

“Parafonksiyonel kuvvetlerden etkilenen çiğneme sistemi yapıları, dişler ve etrafındaki periodontal dokular, çiğneme kasları ve temporomandibular eklemdir. Parafonksiyonel alışkanlıklar toplulukta ortak görülen bir durumdur. Bu alışkanlıkların temporomandibular rahatsızlıklara yol açtığı düşünülmektedir. Vücutta umumî bağ dokusu ghaneşekliği, tırnak yeme, sakız çiğneme, dhaneamlı ağızdan nefes alıp verme, pipo içme, çekirdek yeme, uzun müddet telefonla konuşma, keman çalma üzere durumlar çene disfonksiyonlarını kolaylaştıran vesair sebeplerdendir. Bazen de çene şikayetleri vücuttaki önemli bir marazın belirtisi olabilir. Bunlar; tümör, enfeksiyon, iltihaplı romatizma üzere hastalıklardır.”

8 FARKLI TEDAVİ TEKNIĞI

Dr. Öğr. Üyesi Selin Gaş, bruksizmle (diş gıcırdatma) ile ilgili farklı tedavi tekniklerini detaylarıyla aktardı:

“Bruksizmde klinik olarak yapılan müdahalenin gayesi; dişleri korumak, gıcırdatmayı azaltmak, yüz nahiyesinde meydana gelen ağrıyı hafifletmek ve uykunun kalitesini geliştirmektir. Bruksizmin tedavisinde şimdi tesirli bir tedavi prosedürü yoktur. Bruksizmin tedavi edilmesinde diş tabiplerine büyük hizmet düşmektedir. Bruksizm tanısı konmuş hastalara uygun bir ağız hijyeni, uyku sistemi ve sağlıklı ömür alışkanlıkları edinmeleri öğütlenmeli, orofasiyal yapıların daha fazla zarar görmemesini engellemek için nizamlı denetim yaptırmaları tavsiye edilmelidir. Bruksizmin etiyolojisi birçok faktöre bağlı olabileceğinden, tedavisinde de tek bir tedavi seçeneği ehil olmayacaktır. Şahsa nazaran etken bulunup, ortadan kaldırılarak akıllıca tedavi sistemleri seçilmelidir.”

1- Oklüzal splint (Gece plağı) tatbikleri

Farklı gece plağı tipleri endikasyonuna münâsib bir halde seçilerek yaygın biçimde bruksizmin tedavisinde kullanılır. Gece plağı tedavisi, bruksizme bağlı ağrısı olan hastalarda objektif ağrı hafifletme için hala altın standart tedavi yoludur. Çeşitli araştırmalarda oklüzal splintlerin çiğneme kasları üzerindeki olumlu tesirleri gösterilmiştir.

2- Fizik Tedavi Pratikleri

Fizik tedavi pratikleri nispeten konservatiftir. Termoterapi ve soğuk tedavisi hasta gerekli gördüğü sürece uygulanabilir.  Ağrı bariz hale geldiğinde, eklem nahiyesine sıcak ya da soğuk pratiği ağrıyı azaltmada yardımcı olabilir. Termoterapide hedef sıcak tesiri ile uygulanan yerdeki sirkülasyonu arttırmaktır. Sıcak su şişesi havluya sarılarak 10-15 dakika boyunca uygulanabilir. Bu pratik maksimum 30 dakika sürdürülmelidir. Soğuk tedavisi de ağrı azaltmada kullanılan umumiyetle tesirli ve kolay bir tekniktir. Hasta kendi ağrısını azaltmaya en âlâ geri dönüşü veren seçeneği bulmalıdır.

3- Farmakolojik Tedavi

İlaçlar farklı kombinasyonlar halinde kullanılarak yaratılmak istenen tesir sağlanabilir. Orta ve şiddetli ağrı varlığında yalın analjezikler tercih edilir. Çok şiddetli ağrı varlığında ise narkotik analjezikler kullanılabilir. Non steroid anti inflamatuar ilaçlar enflamasyon varlığı düşünülen vakalarda 3 hafta boyunca verilebilir. Birden fazla kas ghaneşetici sedasyon tesirlidir, bu nedenle tasarrufu 3 haftadan fazla önerilmez. Ağrılı bruksizm vakalarında gece yatmadan hanevel diazepam kullanılabilir. Analjezikler ile kombine edilebilirler. Birden fazla kronik ağrılı hastada depresyon ve uyku bozukluğu kelam bahsidir. Bu nedenle çeşitli antidepresanların bu üzere durumlarda asıl tedavi hali olduğu söylenmektedir.

4- Homeopati

Homeopati tatbikinde şahsa şahsi içerikli ilaçlar kullanılır. Bu yanıyla standart içerikli ilaçlardan ayrılır. İlacın içeriği hazırlanırken kişinin geçmişi, psikolojisi ve illeti dikkate alınır. Bu formül, hanelatlar için bile erişimi kolay, sürdürülebilir ve inançlıdır, zira rastgele bir yan tesire sebep olmadan gerektiği kadar denetim edilebilir.

5- Akupunktur

Klasik Çin akupunkturunun 2500 yıldan fazla bir geçmişi vardır. En âlâ bilinen tamamlayıcı ve alternatif tedavilerden biridir. Akupunktur hudut sistemini uyarır ve ağrı sinyallerinin işlenmesini ve algılanmasını değiştirir ve başkaca hudut sisteminde endorfinler ve serotonin üzere doğal ağrı kesicileri hür bırakır. Akupunkturun çeşitli diş marazları için başarılı tasarrufu kanıtlanmıştır. Çeşitli klinik çalışmalar, akupunkturun klâsik tedavi sistemlerini tamamlamada ümit verici bir rol oynayabileceğini test etmiş ve sonuçlanmıştır, zira akupunktur çoklukla inançlıdır, toksik değildir ve ortaya çıkardığı yan tesirler ihmal edilebilir shaneiyededir. Çalışmalar, akupunkturun kısa vadede analjezik etkilere sahip olduğunu ve bu nedenle, bruksizm tedavisi için ağrıyı azaltıcı etkisi olduğunu bildirmiştir.

6- Ozon Tedavisi

Tıbbi dereceli ozon, bir oksijen ve ozon karışımıdır. Medikal kullanımında kas ağrısını azaltma amacıyla minimal invaziv tedavi yöntemi olarak çeşitli uygulamaları bildirilmiştir. Ozon tedavisi tıbbi dereceli ozonun vücut boşluklarına ya da dolaşım sistemine uygulanmasıdır. O3; kaslar, tendonlar ve eklemler ile ilgili birçok vakayı tedavi etmek için kullanılır.  Düşük komplikasyon riski ve yüksek başarı oranı ile tatmin edici bir tedavi olarak bruksizmin tedavisinde kullanılmaktadır.

7- Hipnoz

Hipnoz tedavisi gören hastalarda çene eklemi kaynaklı ağrıların azaldığı, semptomların görülme sıklığı, şiddeti ve süresinde azalma olduğu bildirilmiştir. Özellikle bruksizm kaynaklı çene eklem bozuklukları stresle de yakından ilişkilidir. Bu nedenle hastanın stres faktörlerinden daha arınmış bir yaşam sürmesi tedavi ilerleyişini etkileyecektir. Hipnoz yöntemleri ile hasta mhanecut stresli durumundan bilinçaltına verilen telkinlerle kurtularak bu durumun sebep olduğu diş sıkma ve gıcırdatma da elimine edilecektir.

8- Botoks Uygulamaları

Kronik bruksizm tedavisinde botulinum toksininin (Botoks) enjeksiyonu günümüzde sık tercih edilen bir metod haline gelmiştir. Botulinum toksininin küçük dozlarını doğrudan ilgili çiğneme kası içine enjekte ederek dişlerin istemsiz gıcırdatılmasını ve çenesinin kenetlenmesini durdurmak için kas olması gerektiği kadar güçsüzleştirilir. Bu tedavi ile çiğneme kasları önemli ölçüde rahatlar ve gıcırdatma nedeni ile dişler üzerindeki aşınma ve yıpranma azalır. Bruksizme bağlı meydana gelen baş ağrıları ortadan kalkar. Çiğneme ve yüz ifadeleri gibi istemli bir şekilde yapılan hareketler botoks enjeksiyonundan kesinlikle etkilenmez.

Kaynak: DHA

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir Cevap Yazın

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı